Czy kredytowanie prowizji w kredycie konsumenckim jest zgodne z prawem ?

Sam fakt, że naliczanie odsetek od prowizji w kredycie konsumenckim nie jest zgodne z prawem nie oznacza, że prawo zabrania jej kredytowania. Należy odróżnić sytuację, w której bank kredytuje prowizję, nie naliczając od niej odsetek, od sytuacji, w której takie odsetki są naliczane.

Jaka jest różnica między prawidłowym kredytowaniem prowizji, a niedopuszczalnym naliczaniem od niej odsetek?

W piśmie z 20.02.2012r. UOKiK przedstawił stanowisko, zgodnie z którym podawanie przez bank tej samej stopy oprocentowania dla całkowitej kwoty kredytu oraz kredytowanej prowizji, stwarza znaczne ryzyko uznania, że obowiązek informacyjny wobec konsumenta nie został spełniony prawidłowo. W tym samym piśmie UOKiK przedstawił 2 alternatywne możliwości kredytowania prowizji, które takiego ryzyka nie stwarzają:

• rozłożenie prowizji na równe płatności, uiszczane np. w datach płatności poszczególnych rat kredytu;
• podawanie osobnej stopy oprocentowania dla kredytowanej prowizji.

Wyrokiem z 23.04.2026r., wydanym w sprawie C-744/24, TSUE uznał, że każda forma naliczania odsetek od prowizji skutkuje brakiem możlilwości prawidłowego poinformowania konsumenta o kosztach kredytu. W konsekwencji, jedyną dopuszczalną formą kredytowania prowizji, jest rozłożenie jej na równe płatności, bez możliwości naliczania od niej jakichkolwiek odsetek. Warto zaznaczyć, że z ekonomicznego punktu widzenia, brak jest racjonalnego uzasadnienia dla jednorazowego naliczania przez bank prowizji w wysokości kilku-kilkunatu, a czasami nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. O ile pobieranie przez bank miesięcznej opłaty, daje możliwość powiązania jej z kosztami bieżącej obsługi kredytu, to jednorazowe pobranie opłaty w znacznej wysokości zazwyczaj nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w czynnościach podjętych przez bank na etapie zawierania umowy.

Jakie są skutki nieprawidłowego naliczania odsetek od kredytowanej prowizji?

W pierwszej kolejności warto zaznaczyć, że podstawową formą pobierania przez bank wynagrodzenia od udzielonego kredytu są odsetki od udostępnionej kwoty. Stopa oprocentowania jest wartością, która jest zrozumiała dla większości konsumentów i zazwyczaj nie wymaga z ich strony podejmowania dodatkowego wysiłku, żeby zrozumieć mechanizm jej działania.

Polskie prawo daje możliwość pobierania przez kredytodawców opłat dodatkowych, w tym np. prowizji. To, na co należy zwrócić szczególną uwagę, to fakt, że zarówno prowizja, jak i odsetki, stanowią wynagrodzenie banku. To bank deyduje, w jakiej wysokości pobiera prowizję oraz w jakiej wysokości nalicza odsetki. Wybór konsumenta zazwyczaj jest ograniczony do zawarcia umowy kredytu albo zrezygnowania z niej – bez jakiejkolwiek możliwości negocjowania warunków.

Jeżeli zatem bank nalicza odsetki od prowizji, to nakłada na konsumenta obowiązek zapłaty dodatkowego wynagrodzenia, za kapitał, którego nigdy konsumentowi nie przekazał. W sprawie C-744/24 TSUE zwrócił uwagę na to, że bank mógłby pobierać wyższe wynagrodzenie, rekompensujące brak jednorazowej zapłaty przez konsumenta kwoty prowizji, jednak powinno ono zostać przedstawione w formie odpowiednio wyższej stopy oprocentowania – zamiast tworzenia nieprawidłowej konstrukcji naliczania odsetek od kosztów kredytu

Podsumowanie – w jaki sposób stwierdzić, czy prowizja została pobrana prawidłowo?

Zgodnie z aktualnym orzecznictwem TSUE, prawidłowe kredytowanie prowizji ma miejsce wtedy, gdy jest rozłożona na równe, nieoprocentowane raty. Czy tak jest łatwo sprawdzić zaglądając do harmonogramu spłaty kredytu gotówkowego – jeżeli bank podaje wyłącznie kwotę spłacanego kapitału oraz odsetek, to najprawdopodobniej zastosował nieprawidłową metodę rozliczenia prowizji. Biorąc pod uwagę znaczny stopień skomplikowania umów kredytów konsumenckich, jeżeli mają Państwo jakiekolwiek wątpliwości co do prawidłowego rozliczenia prowizji, warto skonsultować sprawę z profesjonalnym pełnomocnikiem.