Wyrok TSUE C-744/24 dotyczy również umów dawno zakończonych.
Większość publicznej dyskusji wokół wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 23 kwietnia 2026 r. dotyczy kredytów aktywnych i toczących się postępowań sądowych. Tymczasem wyrok ten ma też wymiar znacznie szerszy – obejmuje umowy, które zostały w pełni spłacone, nawet wiele lat temu.
Jeśli w Twojej umowie kredytowej bank naliczał odsetki od skredytowanych kosztów (prowizji, składek ubezpieczeniowych doliczanych do kwoty kredytu), bezprawność tej praktyki nie ulega przedawnieniu z dniem ostatniej raty. Pytanie brzmi: jakiego roszczenia możesz dochodzić – i na jakiej podstawie?
Czym jest praktyka skredytowanych kosztów?
Przy kredytach gotówkowych powszechną praktyką banków było wliczanie własnych kosztów – prowizji, składek na ubezpieczenie – bezpośrednio do salda zadłużenia. Kredytobiorca nigdy nie otrzymywał tych kwot do dyspozycji, a mimo to przez cały okres spłaty płacił od nich odsetki.
Przykład: kredyt 30 000 zł, prowizja 3 000 zł doliczona do salda. Klient spłacał odsetki od 33 000 zł przez pięć lat – choć kwota, którą faktycznie mógł wydać, wynosiła 30 000 zł.
Wyrok TSUE w sprawie C-744/24 rozstrzygnął, że taka konstrukcja jest niezgodna z prawem europejskim. Bank nie był uprawniony do pobierania odsetek od kwot, których konsument nigdy nie otrzymał.
Naruszenie prawa – potwierdzone. Co z tym zrobić?
Praktyka pobierania odsetek od skredytowanych kosztów stanowi naruszenie obowiązków informacyjnych banku wobec konsumenta – m.in. obowiązku prawidłowego obliczenia i podania Rzeczywistej Rocznej Stopy Oprocentowania. Naruszenie tego rodzaju, zgodnie z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, może rodzić sankcję kredytu darmowego (SKD) – tj. obowiązek zwrotu przez bank całości pobranych kosztów kredytu.
Sankcja kredytu darmowego jest roszczeniem o szczególnie szerokim zakresie: w razie jej zastosowania konsument zwraca bankowi jedynie wypłacony kapitał – bez żadnych odsetek, prowizji ani innych kosztów. Tryb skorzystania z tej sankcji reguluje art. 45 u.k.k., który określa m.in. ramy czasowe jej zastosowania w odniesieniu do konkretnej umowy.
Sprawy, w których sankcja kredytu darmowego nie może zostać zastosowana z powodu upływu rocznego terminu
Artykuł 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim stanowi wprost: uprawnienie do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy – tj. od dnia, w którym kredytobiorca dokonał całkowitej spłaty kredytu. W sprawach, w których ten roczny termin upłynął bez złożenia oświadczenia, skorzystanie z sankcji kredytu darmowego w trybie przewidzianym ustawą nie jest już możliwe.
Jeśli Twój kredyt został w pełni spłacony ponad rok temu – i nigdy nie złożyłeś/aś bankowi oświadczenia o sankcji kredytu darmowego – formalny termin na skorzystanie z tej sankcji już nie obowiązuje. Nie oznacza to jednak, że nie masz żadnych roszczeń wobec banku.
Wyrok TSUE C-744/24 tworzy bowiem odrębną, niezależną podstawę prawną dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych odsetek od skredytowanych kosztów. Roszczenie to nie wynika z mechanizmu oświadczenia o SKD – opiera się na ogólnych zasadach prawa cywilnego dotyczących świadczenia nienależnego. Bank pobierał środki, do których pobierania nie miał prawa, co Trybunał Sprawiedliwości UE potwierdził wyrokiem. Upływ rocznego terminu z art. 45 ust. 5 u.k.k. pozostaje bez wpływu na istnienie i dochodzenie tego roszczenia.
Co obejmuje to roszczenie?
Roszczenie o zwrot odsetek od skredytowanych kosztów nie jest tożsame z sankcją kredytu darmowego – jego zakres jest węższy. Obejmuje wyłącznie odsetki naliczone od tej części salda, która odpowiadała skredytowanym kosztom np. prowizji za udzielnie kredytu.
Wysokość konkretnej kwoty zależy od parametrów umowy: kwoty skredytowanych kosztów, zastosowanej stopy oprocentowania i okresu spłaty. W przypadku kredytów wieloletnich lub o wysokich prowizjach może to być kwota istotna finansowo.
Jak ustalić, co Ci przysługuje?
Ocena wymaga analizy konkretnej umowy – jej treści, struktury kosztów i harmonogramu spłat. Na tej podstawie możliwe jest:
- ustalenie, czy w umowie zastosowano mechanizm skredytowanych kosztów,
- wyliczenie kwoty odsetek nienależnie pobranych od tych kosztów,
- ocena, jakie inne roszczenia – stosownie do okoliczności danej sprawy – mogą wchodzić w rachubę.
W razie pytań dotyczących konkretnej umowy zapraszamy do kontaktu z kancelarią.
Czy można dochodzić roszczeń od banku po całkowitej spłacie kredytu?
Tak. Wyrok TSUE C-744/24 z 23 kwietnia 2026 r. potwierdził bezprawność pobierania odsetek od skredytowanych kosztów i może stanowić podstawę do dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych środków również w przypadku umów dawno zakończonych.
Czy upływ rocznego terminu z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim pozbawia konsumenta wszystkich roszczeń wobec banku?
Nie. Choć po roku od całkowitej spłaty kredytu wygasa uprawnienie do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego, wyrok TSUE C-744/24 otwiera odrębną podstawę prawną — roszczenie o zwrot nienależnie pobranych odsetek od skredytowanych kosztów, niezależne od trybu przewidzianego ustawą.
Czy roszczenie o zwrot odsetek od skredytowanych kosztów jest równoznaczne z sankcją kredytu darmowego?
Nie. Roszczenie to ma węższy zakres niż sankcja kredytu darmowego — obejmuje wyłącznie odsetki naliczone od tej części salda, która odpowiadała skredytowanym kosztom, takim jak prowizja za udzielenie kredytu, a nie całość poniesionych kosztów kredytu.
