Opinia Rzecznika Generalnego TSUE w sprawie C-831/24 – sąd ma badać z urzędu także inne naruszenia obowiązków informacyjnych

11 czerwca 2026 r. Rzecznik Generalny Dean Spielmann przedstawił opinię w sprawie C-831/24, która trafiła do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na skutek pytań prejudycjalnych zadanych przez Sąd Rejonowy w Białymstoku.

Sprawa dotyczy wykładni Dyrektywy 2008/48/WE w sprawie kredytu konsumenckiego, a konkretnie zakresu obowiązków sądu krajowego rozpoznającego spory związane z naruszeniem obowiązków informacyjnych kredytodawcy.

Tło sprawy c-831/24 a sankcja kredytu darmowego

Postępowanie zostało wszczęte przez konsumenta, który zawarł z bankiem umowę kredytu konsumenckiego i następnie powołał się na sankcję kredytu darmowego przewidzianą w ustawie o kredycie konsumenckim.

Konsument twierdził, że bank naruszył określone obowiązki informacyjne wynikające z ustawy. Sąd Rejonowy w Białymstoku powziął jednak wątpliwość, czy przy rozpoznawaniu takiej sprawy powinien ograniczyć się wyłącznie do naruszeń wskazanych przez konsumenta, czy też ma obowiązek samodzielnie zbadać również inne możliwe uchybienia kredytodawcy.

Właśnie to zagadnienie stało się przedmiotem pierwszego pytania prejudycjalnego skierowanego do TSUE.

Problem przedstawiony Trybunałowi

Sąd odsyłający zwrócił uwagę, że konsument wskazał jedynie część potencjalnych naruszeń obowiązków informacyjnych.

Jednocześnie sąd dostrzegł możliwość występowania innych uchybień, które również mogłyby prowadzić do zastosowania sankcji kredytu darmowego przewidzianej przez polską ustawę o kredycie konsumenckim.

Powstało zatem pytanie, czy sąd krajowy ma obowiązek badać takie naruszenia z urzędu, nawet jeśli konsument nie powołał się na nie ani w swoim oświadczeniu, ani w pozwie.

Analiza Rzecznika Generalnego

Rzecznik Generalny rozpoczął analizę od przypomnienia utrwalonego orzecznictwa TSUE dotyczącego ochrony konsumentów.

W opinii podkreślono, że w prawie unijnym konsument jest uznawany za stronę słabszą zarówno pod względem poziomu informacji, jak i siły negocjacyjnej. Właśnie dlatego Trybunał wielokrotnie przyznawał sądom krajowym szczególną rolę w zapewnianiu ochrony praw konsumentów.

Rzecznik wskazał, że zasada ta znajduje zastosowanie nie tylko w sprawach dotyczących klauzul abuzywnych, ale również w sprawach związanych z kredytem konsumenckim.

Wyrok w sprawie Radlinger i Radlingerová (C-377/14) jako punkt odniesienia

Kluczowe znaczenie w analizie odegrał wyrok TSUE w sprawie Radlinger i Radlingerová (C-377/14). W tym orzeczeniu Trybunał stwierdził, że sąd krajowy ma obowiązek z urzędu badać przestrzeganie obowiązków informacyjnych przewidzianych w art. 10 ust. 2 Dyrektywy 2008/48 oraz wyciągać konsekwencje wynikające z prawa krajowego.

Zdaniem Rzecznika Generalnego wnioski płynące z tego orzeczenia zachowują pełną aktualność również w sprawie rozpoznawanej przez Sąd Rejonowy w Białymstoku.

Obowiązek badania wszystkich informacji wymienionych w art. 10 ust. 2 dyrektywy

Szczególnie istotnym elementem opinii jest stwierdzenie, że obowiązek sądu krajowego nie ogranicza się do kontroli jednego wybranego obowiązku informacyjnego.

Rzecznik wskazał, że wszystkie informacje wymienione w art. 10 ust. 2 Dyrektywy 2008/48 stanowią integralną część systemu ochrony konsumenta.

Z tego względu sąd krajowy powinien badać z urzędu przestrzeganie wszystkich obowiązków informacyjnych przewidzianych w tym przepisie, o ile dysponuje odpowiednim materiałem faktycznym i prawnym.

Co szczególnie ważne, Rzecznik uznał, że obowiązek ten obejmuje również sytuacje, w których konsument nie wskazał danego naruszenia ani w oświadczeniu kierowanym do kredytodawcy, ani w toku postępowania sądowego.

Znaczenie motywu 31 Dyrektywy 2008/48

W opinii podkreślono również znaczenie motywu 31 Dyrektywy 2008/48.

Zgodnie z tym motywem umowa kredytu konsumenckiego powinna zawierać wszystkie niezbędne informacje przedstawione w sposób jasny i zwięzły, tak aby konsument mógł poznać swoje prawa i obowiązki wynikające z umowy.

Rzecznik przypomniał, że informacje przekazywane konsumentowi przed zawarciem umowy i w chwili jej zawierania mają fundamentalne znaczenie dla podjęcia świadomej decyzji o związaniu się umową kredytową.

Proponowana odpowiedź dla Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

W końcowej części opinii Rzecznik Generalny zaproponował, aby Trybunał odpowiedział, że art. 10 ust. 2 Dyrektywy 2008/48 należy interpretować w ten sposób, iż nakłada on na sąd krajowy obowiązek zbadania z urzędu przestrzegania obowiązków informacyjnych określonych w tym przepisie również w odniesieniu do informacji, których naruszenia konsument wyraźnie nie podniósł.

Oznacza to, że zdaniem Rzecznika zakres kontroli sądu nie powinien być ograniczony wyłącznie do zarzutów sformułowanych przez konsumenta.

Co dalej z opinią Rzecznika Generalnego i kiedy można spodziewać się wyroku TSUE w sprawie C-831/24? 

Należy pamiętać, że opinia Rzecznika Generalnego nie wiąże Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W praktyce jednak opinie rzeczników generalnych bardzo często wyznaczają kierunek późniejszego rozstrzygnięcia TSUE i stanowią ważny punkt odniesienia dla sądów krajowych.

Na ostateczny wyrok Trybunału w sprawie C-831/24 trzeba będzie jeszcze poczekać. Już dziś jednak opinia wskazuje, że kwestia aktywnej roli sądu w badaniu obowiązków informacyjnych kredytodawców pozostaje jednym z centralnych zagadnień ochrony konsumentów na gruncie Dyrektywy 2008/48.