Odsetki od skredytowanych kosztów kredytu — czego możesz dochodzić od banku?

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE potwierdził to, o czym prawnicy mówili od lat.

23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-744/24, który rozstrzygnął jedno z kluczowych pytań dotyczących praktyk bankowych w Polsce: czy bank może naliczać odsetki od kosztów kredytu, których konsument nigdy nie otrzymał do dyspozycji? Odpowiedź Trybunału jest jednoznaczna – nie.

Wyrok ten ma bezpośrednie przełożenie na sytuację prawną tysięcy kredytobiorców – i warto rozumieć, jakie roszczenia z niego wynikają.

Na czym polega problem skredytowanych kosztów?

Przy typowym kredycie gotówkowym bank udziela konsumentowi określonej kwoty – np. 30 000 zł. Jednocześnie jednak do salda zadłużenia dolicza własne koszty: prowizję, składki na ubezpieczenie spłaty kredytu czy inne opłaty. Konsument tych pieniędzy nigdy nie dostaje do ręki – trafiają one bezpośrednio do banku lub powiązanego ubezpieczyciela.

Mechanizm jest następujący: kredytobiorca zaciąga dług na 33 000 zł, lecz do dyspozycji otrzymuje 30 000 zł. Przez cały okres spłaty odsetki naliczane są od pełnych 33 000 zł – w tym od 3 000 zł prowizji, którą konsument z powrotem zapłacił bankowi już w dniu uruchomienia kredytu.

Taka konstrukcja, powszechna w Polsce przez wiele lat, oznacza w praktyce, że kredytobiorca płaci odsetki od kwoty, która nigdy nie znalazła się w jego posiadaniu. TSUE w wyroku C-744/24 przesądził, że jest to niezgodne z prawem europejskim – bank nie jest uprawniony do pobierania odsetek od kredytowanych kosztów.

Kiedy taka praktyka rodzi pełną sankcję kredytu darmowego?

Polskie prawo – a konkretnie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim – przewiduje szczególną konsekwencję naruszenia przez bank obowiązków informacyjnych: sankcję kredytu darmowego (SKD). Jej skutkiem jest to, że konsument zwraca bankowi jedynie nominalną kwotę kredytu – bez żadnych odsetek, prowizji ani innych kosztów. Innymi słowy: cały kredyt staje się dla niego darmowy.

Naliczanie odsetek od skredytowanych kosztów stanowi naruszenie obowiązku rzetelnego poinformowania konsumenta o rzeczywistym koszcie kredytu, a tym samym może uzasadniać zastosowanie sankcji kredytu darmowego. Obowiązek informacyjny dotyczy bowiem m.in. prawidłowego obliczenia i podania Rzeczywistej Rocznej Stopy Oprocentowania (RRSO): gdy bank oprocentowuje kwotę wyższą niż faktycznie wypłacona, RRSO podana w umowie jest zaniżona względem tej, którą konsument rzeczywiście ponosi.

Sankcja kredytu darmowego jest najdalej idącym roszczeniem przysługującym kredytobiorcy z tytułu wadliwości umowy kredytowej. Jej zastosowanie eliminuje konieczność ponoszenia przez konsumenta jakichkolwiek kosztów ponad zwrot kapitału.

Co w przypadku, gdy sankcja kredytu darmowego nie może zostać zastosowana?

Sankcja kredytu darmowego nie jest dostępna w każdej sytuacji. Ustawa o kredycie konsumenckim ogranicza zakres jej stosowania m.in. poprzez:

• termin roczny: uprawnienie wygasa po roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5 u.k.k.), co oznacza, że w sprawach w pełni rozliczonych kredytów sprzed wielu lat złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego może nie być już możliwe,
• zakres podmiotowy i przedmiotowy: ustawa obejmuje wyłącznie umowy spełniające określone warunki co do kwoty kredytu i rodzaju umowy.

W przypadkach, gdy z takich przyczyn formalnych SKD nie może zostać zastosowana, wyrok TSUE C-744/24 otwiera odrębną podstawę roszczenia: żądanie zwrotu nienależnie pobranych odsetek od skredytowanych kosztów. Roszczenie to wynika bezpośrednio z prawa europejskiego i nie jest uzależnione od spełnienia warunków ustawy o kredycie konsumenckim – stanowi niezależny instrument ochrony konsumenta.

Zakres finansowy tego roszczenia jest węższy niż pełna SKD – obejmuje wyłącznie odsetki naliczone od kosztów, które bank doliczył do salda zadłużenia, a nie całość kosztów kredytu. Mimo to jest to realna kwota, której dochodzenie jest uzasadnione.

Jak ocenić, które roszczenie przysługuje?

Ocena wymaga analizy konkretnej umowy kredytowej: jej daty zawarcia, daty całkowitej spłaty, kwoty kredytu, struktury kosztów oraz treści klauzul informacyjnych. Na tej podstawie możliwe jest ustalenie, czy:

• umowa kwalifikuje się do postępowania o sankcję kredytu darmowego – i jakie naruszenia obowiązków informacyjnych można wykazać,
• a jeśli SKD jest wykluczona z przyczyn formalnych – czy i w jakiej wysokości przysługuje roszczenie o zwrot odsetek od skredytowanych kosztów na podstawie wyroku C-744/24.

W razie pytań dotyczących Twojej konkretnej umowy kredytowej zapraszamy do kontaktu z kancelarią.