Rewolucja w kredytach gotówkowych. Przełomowy wyrok TSUE

Rewolucja w kredytach gotówkowych. Przełomowy wyrok TSUE

Sektor bankowy w Polsce może stanąć przed kolejną falą sporów sądowych. Najnowsze orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) dotyczące kredytów konsumenckich podważa dotychczasową praktykę doliczania kosztów kredytu do kapitału, od którego naliczane są odsetki. W ocenie ekspertów oznacza to istotną zmianę dotychczasowego modelu funkcjonowania kredytów gotówkowych.

Przez lata banki stosowały mechanizm, w którym do kwoty kredytu doliczano prowizje i inne opłaty, a następnie całość była oprocentowana. W efekcie kredytobiorcy płacili odsetki nie tylko od środków faktycznie otrzymanych „do ręki”, ale również od kosztów związanych z udzieleniem finansowania. TSUE uznał, że taka praktyka jest niezgodna z prawem Unii Europejskiej.

Trybunał wskazał, że „całkowita kwota kredytu” obejmuje wyłącznie środki rzeczywiście udostępnione konsumentowi. Koszty dodatkowe, takie jak prowizje czy ubezpieczenia, nie mogą być wliczane do tej kwoty, nawet jeśli są finansowane w ramach kredytu.

Eksperci: koniec dotychczasowego modelu

Jak podkreśla Paweł Sysło, adwokat z Kancelarii Wysmułek, Sysło i Wspólnicy, wyrok TSUE ma potencjalnie przełomowe znaczenie dla całego rynku kredytów konsumenckich:

„To rozstrzygnięcie ma nie tylko znaczenie prawne, ale też rynkowe. TSUE przeciął model, w którym banki mogły zwiększać swoje przychody poprzez naliczanie odsetek od kosztów niewypłaconych konsumentowi. Trudno uznać takie praktyki za uczciwe, a dziś wprost widać, że nie mają one oparcia w prawie unijnym. Dla klientów to mocny impuls do dochodzenia swoich praw, a dla banków – konieczność zmiany podejścia i zmierzenia się z konsekwencjami wcześniejszych działań ”

Eksperci podkreślają, że dotychczasowy model naliczania kosztów mógł w praktyce zawyżać rzeczywiste koszty kredytu i utrudniać konsumentom porównywanie ofert bankowych.

młotek_sędziowski

Co zmienia wyrok TSUE dla kredytobiorców?

Orzeczenie TSUE nie unieważnia automatycznie umów kredytowych, jednak może mieć istotne znaczenie dla toczących się i przyszłych sporów sądowych. Każda sprawa będzie oceniana indywidualnie przez sądy krajowe.

Wyrok może również wzmocnić pozycję konsumentów w kontekście dochodzenia roszczeń, szczególnie w przypadkach nieprawidłowego naliczania kosztów kredytu.

Sankcja kredytu darmowego i możliwe skutki

W szerszej perspektywie orzeczenie może prowadzić do częstszego stosowania sankcji kredytu darmowego, która pozwala konsumentowi spłacić wyłącznie pożyczony kapitał – bez odsetek i dodatkowych opłat, jeśli umowa zawiera określone naruszenia.

Dla sektora bankowego oznacza to konieczność weryfikacji wzorców umownych i potencjalne ryzyko dużej liczby pozwów. Dla kredytobiorców natomiast – możliwość odzyskania części kosztów kredytu i podważania niektórych zapisów umownych.

Źródło:  https://dorzeczy.pl/ekonomia/877333/przelomowy-wyrok-tsue-moze-kosztowac-banki-miliardy.html

TSUE: zakaz odsetek od kosztów kredytu | wyrok i skutki dla kredytobiorców

TSUE: zakaz odsetek od kosztów kredytu | wyrok i skutki dla kredytobiorców

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał istotne orzeczenie dotyczące zasad naliczania kosztów w kredytach konsumenckich. Sprawa dotyczyła praktyki banków polegającej na pobieraniu odsetek nie tylko od faktycznie wypłaconej kwoty kredytu, ale również od dodatkowych kosztów, takich jak składki ubezpieczeniowe czy prowizje finansowane w ramach kredytu.

TSUE jednoznacznie uznał, że taka konstrukcja jest sprzeczna z prawem unijnym. Trybunał wskazał, że „całkowita kwota kredytu” nie może obejmować kosztów dodatkowych, które nie trafiają bezpośrednio do konsumenta. Oznacza to, że odsetki powinny być naliczane wyłącznie od realnie wypłaconej kwoty finansowania.

Jednocześnie TSUE zaznaczył, że banki nadal mogą pobierać koszty kredytu, jednak muszą robić to w sposób przejrzysty i zgodny z wymogami ochrony konsumenta – np. poprzez odpowiednio skonstruowaną stopę oprocentowania lub jasne zasady w umowie.

Eksperci: „Ten wyrok oznacza koniec tego modelu”

Na znaczenie orzeczenia zwracają uwagę prawnicy specjalizujący się w sporach bankowych. W ocenie Karoliny Wysmułek, radcy prawnego z kancelarii Wysmułek, Sysło i Wspólnicy, decyzja TSUE może fundamentalnie zmienić praktyki stosowane przez banki.

Sprawa dotyczyła pytania, czy bank może naliczać odsetki również od kosztów kredytu doliczanych do finansowania. Trybunał wskazał, że takie działanie narusza unijne przepisy dotyczące kredytu konsumenckiego oraz przejrzystości umów.

– TSUE w sposób jednoznaczny potwierdził, że konsument nie może ponosić kosztów związanych z oprocentowaniem kwot, których faktycznie nie otrzymał. W naszej ocenie wiele umów kredytowych opierało się na mechanizmach, które nie spełniały standardów transparentności i rzetelności.

Co wyrok TSUE oznacza dla kredytobiorców?

Orzeczenie nie unieważnia automatycznie umów kredytowych, ale może mieć istotne znaczenie dla sporów sądowych w Polsce. Każda sprawa będzie oceniana indywidualnie przez sądy krajowe.

Jednocześnie wyrok wzmacnia pozycję konsumentów w sporach z bankami, szczególnie w kontekście tzw. sankcji kredytu darmowego oraz zasad informowania klientów o rzeczywistych kosztach finansowania.

Dla rynku finansowego oznacza to konieczność przeglądu stosowanych modeli naliczania kosztów i większy nacisk na transparentność umów kredytowych.

Plik polskich banknotów 200 zł z napisem Sankcja Kredytu Darmowego – korzyści finansowe po wyroku TSUE 23.04.
Sąd Najwyższy zawiesza postępowanie – oczekuje na wyrok TSUE

Sąd Najwyższy zawiesza postępowanie – oczekuje na wyrok TSUE

W dniu 30 lipca 2025 r. Sąd Najwyższy miał rozstrzygnąć fundamentalne kwestie dotyczące tzw. sankcji kredytu darmowego (SKD), która umożliwia konsumentom spłatę wyłącznie kapitału kredytu – z wyłączeniem odsetek, prowizji oraz innych kosztów dodatkowych – w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązków informacyjnych przez kredytodawcę.

Decyzja Sądu Najwyższego: postępowanie zawieszone

Zamiast wydania uchwały, Sąd Najwyższy podjął decyzję o zawieszeniu postępowania (sygn. akt III CZP 15/25), uznając za zasadne zaczekanie na rozstrzygnięcie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawach prejudycjalnych dotyczących podobnych zagadnień (w szczególności sprawa C-566/24). Celem tego działania jest zapewnienie spójności interpretacyjnej pomiędzy prawem unijnym a krajowym. Zdaniem SN przedwczesna uchwała mogłaby skutkować rozbieżnościami interpretacyjnymi, co w konsekwencji zagrażałoby stabilności linii orzeczniczej.

Decyzja ta ma istotne znaczenie nie tylko dla praktyki sądowej, ale również dla sytuacji tysięcy kredytobiorców, którzy wystąpili lub planują wystąpić z roszczeniem o zastosowanie SKD.

Czym jest sankcja kredytu darmowego (SKD)?

Sankcja kredytu darmowego została uregulowana w art. 45 Ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r. W sytuacji, gdy kredytodawca naruszy swoje obowiązki informacyjne wobec konsumenta (np. błędne wskazanie RRSO, brak wskazania pełnych kosztów kredytu, nieprecyzyjne warunki umowy), konsument ma prawo złożyć stosowne oświadczenie, na mocy którego spłaca wyłącznie kapitał kredytu – bez odsetek, prowizji czy opłat dodatkowych.

Młotek sędziowski spoczywający na otwartym kodeksie prawnym

Zakres problematyki rozpatrywanej przez Sąd Najwyższy

W pierwotnym zakresie postępowania, Sąd Najwyższy miał odpowiedzieć na pięć kluczowych pytań, determinujących praktykę stosowania art. 45 ustawy:

1. Czy sąd ma obowiązek z urzędu badać wszystkie możliwe uchybienia kredytodawcy, czy jedynie te wskazane przez konsumenta?

2. Od kiedy należy liczyć roczny termin na złożenie oświadczenia o zastosowaniu SKD – od wypłaty kredytu, czy od jego całkowitej spłaty?

 

3. Czy uznanie postanowień umownych za abuzywne wystarczy do zastosowania SKD?

 

4. Czy bank może zaliczać prowizje i inne pozaodsetkowe koszty do oprocentowania?

 

5. Czy błędne podanie rrso lub całkowitej kwoty do spłaty stanowi podstawę do zastosowania skd?

 

Skutki zawieszenia postępowania SN dla kredytobiorców 

Decyzja o zawieszeniu postępowania oznacza, że na rozstrzygnięcie tych kluczowych kwestii przyjdzie nam jeszcze poczekać – przynajmniej do momentu wydania orzeczenia przez TSUE. Z jednej strony daje to nadzieję na spójną i jednoznaczną interpretację przepisów w duchu prawa unijnego, z drugiej jednak wydłuża czas niepewności zarówno dla konsumentów, jak i dla instytucji finansowych.

Z perspektywy konsumentów oczekiwanie na wyrok TSUE może opóźnić dochodzenie roszczeń z tytułu SKD. Z kolei sektor finansowy zyskuje dodatkowy czas na analizę ryzyk regulacyjnych i ewentualne dostosowanie praktyk rynkowych.

Zespół Kancelarii Wysmułek, Sysło i Wspólnicy na tle Temidy

Stanowisko Kancelarii Wysmułek, Sysło i Wspólnicy

Zespół Kancelarii Wysmułek, Sysło i Wspólnicy na bieżąco monitoruje rozwój sytuacji w sprawach związanych z sankcją kredytu darmowego. W razie pytań dotyczących indywidualnych przypadków lub potrzeby oceny sytuacji prawnej konkretnej umowy kredytowej – zapraszamy do kontaktu. Nasz zespół specjalistów ds. prawa bankowego i konsumenckiego pozostaje do Państwa dyspozycji.

FAQ – pytania o sankcję kredytu darmowego 

Czy muszę wskazywać wszystkie naruszenia banku we wniosku o SKD?

Zależnie od przyszłej interpretacji SN, możliwe jest, że sąd będzie zobowiązany do badania naruszeń z urzędu – niezależnie od tego, czy zostały wskazane przez konsumenta.

Czy każdy kredyt konsumencki podlega SKD?

Nie. SKD ma zastosowanie wyłącznie do umów spełniających kryteria z art. 45 Ustawy o kredycie konsumenckim. Kredyty hipoteczne co do zasady są wyłączone z tego mechanizmu – wyjątkiem mogą być umowy zawarte w latach 2011–2017, mieszczące się w ustawowym limicie kwotowym.

Do kiedy mogę wystąpić z roszczeniem?

Kluczowe znaczenie ma interpretacja początku biegu rocznego terminu – czy liczy się on od momentu wypłaty kredytu, czy od daty jego spłaty. Na tę kwestię odpowiedź dać ma przyszła uchwała SN lub wyrok TSUE.