Przedawnienie roszczeń o zwrot nadpłaconych kosztów kredytu konsumenckiego – kiedy mija termin?

Przedawnienie roszczeń o zwrot nadpłaconych kosztów kredytu konsumenckiego następuje co do zasady po upływie sześciu lat, a jego koniec przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Sankcja kredytu darmowego (SKD) jest jednym z mechanizmów ochrony konsumenta w sporze z bankiem, jednak jej skutki finansowe mogą zostać ograniczone, jeśli roszczenie ulegnie przedawnieniu. Przedawnienie roszczeń nie powoduje wygaśnięcia samego długu, ale daje dłużnikowi, czyli bankowi, możliwość podniesienia zarzutu przedawnienia i odmowy zapłaty przed sądem. Poniżej wyjaśniamy, jak liczy się termin przedawnienia roszczeń i czym różni się od terminu na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z Sankcji Kredytu Darmowego.

Czym jest sankcja kredytu darmowego i jakie naruszenia mogą być jej podstawą?

Sankcja kredytu darmowego jest uregulowana w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim i stanowi konsekwencję naruszenia przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych. Przepis przewiduje, że w razie takich uchybień, np. błędnego podania RRSO, nieprawidłowej całkowitej kwoty kredytu, braku harmonogramu spłat lub niepełnych informacji o opłacie ubezpieczeniowej, konsument zwraca wyłącznie kapitał, bez odsetek i innych kosztów kredytu. Co do zasady dotyczy to umów zawieranych przez osoby fizyczne do kwoty 255 550 zł. Skorzystanie z sankcji kredytu darmowego nie następuje automatycznie, ponieważ wymaga oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego złożonego kredytodawcy na piśmie. Szczegółowo opisujemy tę procedurę w praktycznym poradniku o sankcji kredytu darmowego.

Czym różni się roczny termin na sankcję kredytu darmowego od przedawnienia roszczeń pieniężnych?

W sprawach o zwrot kosztów kredytu funkcjonują dwa odrębne terminy, które bywają ze sobą mylone. Pierwszy dotyczy złożenia oświadczenia i wynika z art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim. Jest to termin zawity, który wynosi rok od dnia wykonania umowy (co do zasady od dnia ostatecznego rozliczenia kredytu), a jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Sposób liczenia tego terminu omawiamy w artykule o tym, do kiedy można skorzystać z sankcji kredytu darmowego. Drugi termin dotyczy roszczenia o zapłatę i po doręczeniu oświadczenia bankowi podlega ogólnym zasadom przedawnienia z Kodeksu cywilnego.

Jaki termin przedawnienia stosuje się do zwrotu kosztów kredytu i od kiedy biegnie?

W orzecznictwie przyjmuje się, że do roszczeń konsumenta o zwrot świadczeń związanych z sankcją kredytu darmowego stosuje się ogólny, sześcioletni termin przedawnienia z art. 118 k.c., który kończy się 31 grudnia danego roku. Jeżeli więc roszczenie stało się wymagalne np. w lutym 2021 roku, przedawni się nie w lutym 2027 roku, lecz 31 grudnia 2027 roku. Moment rozpoczęcia biegu terminu bywa przedmiotem sporów. W orzecznictwie TSUE dotyczącym ochrony konsumentów wskazuje się, że bieg przedawnienia nie powinien rozpoczynać się, zanim konsument dowiedział się (lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć) o niezgodnym z prawem charakterze postanowień umowy. Zastosowanie tego stanowiska do sankcji kredytu darmowego może być w konkretnych sprawach różnie oceniane.

Jak można przerwać bieg przedawnienia roszczeń z tytułu SKD?

Złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zabezpiecza termin zawity, ale nie przerywa biegu przedawnienia roszczenia o zapłatę. Zgodnie z Kodeksem cywilnym przerwanie biegu przedawnienia roszczeń następuje m.in. przez czynność przed sądem lub innym uprawnionym organem podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia (w tym wniesienie pozwu), przez wszczęcie mediacji oraz przez uznanie roszczenia przez dłużnika, np. gdy bank pisemnie zaproponuje ugodę lub zwrot części środków. Natomiast zwykła korespondencja przedsądowa, wezwania do zapłaty i standardowe reklamacje nie przerywają biegu przedawnienia. Po upływie terminu bank może podnieść zarzut przedawnienia, co może skutkować oddaleniem powództwa.

Podsumowanie – kiedy mija termin przedawnienia roszczeń?

Przedawnienie roszczeń o zwrot nadpłaconych kosztów kredytu konsumenckiego wyznacza granicę czasową dochodzenia środków przed sądem. Przy ocenie sytuacji istotne jest ustalenie treści umowy, dochowanie rocznego terminu na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego oraz kontrola upływu sześcioletniego terminu przedawnienia. W razie sporu z bankiem znaczenie mają także czynności przerywające bieg przedawnienia. Informacje o praktyce sądowej w tego typu sprawach znajdziesz w przeglądzie wyroków dotyczących sankcji kredytu darmowego. Ocena konkretnej umowy wymaga analizy dokumentów, a jej wynik zależy od okoliczności sprawy.