Sektor bankowy w Polsce może stanąć przed kolejną falą sporów sądowych. Najnowsze orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) dotyczące kredytów konsumenckich podważa dotychczasową praktykę doliczania kosztów kredytu do kapitału, od którego naliczane są odsetki. W ocenie ekspertów oznacza to istotną zmianę dotychczasowego modelu funkcjonowania kredytów gotówkowych.
Przez lata banki stosowały mechanizm, w którym do kwoty kredytu doliczano prowizje i inne opłaty, a następnie całość była oprocentowana. W efekcie kredytobiorcy płacili odsetki nie tylko od środków faktycznie otrzymanych „do ręki”, ale również od kosztów związanych z udzieleniem finansowania. TSUE uznał, że taka praktyka jest niezgodna z prawem Unii Europejskiej.
Trybunał wskazał, że „całkowita kwota kredytu” obejmuje wyłącznie środki rzeczywiście udostępnione konsumentowi. Koszty dodatkowe, takie jak prowizje czy ubezpieczenia, nie mogą być wliczane do tej kwoty, nawet jeśli są finansowane w ramach kredytu.
Eksperci: koniec dotychczasowego modelu
Jak podkreśla Paweł Sysło, adwokat z Kancelarii Wysmułek, Sysło i Wspólnicy, wyrok TSUE ma potencjalnie przełomowe znaczenie dla całego rynku kredytów konsumenckich:
„To rozstrzygnięcie ma nie tylko znaczenie prawne, ale też rynkowe. TSUE przeciął model, w którym banki mogły zwiększać swoje przychody poprzez naliczanie odsetek od kosztów niewypłaconych konsumentowi. Trudno uznać takie praktyki za uczciwe, a dziś wprost widać, że nie mają one oparcia w prawie unijnym. Dla klientów to mocny impuls do dochodzenia swoich praw, a dla banków – konieczność zmiany podejścia i zmierzenia się z konsekwencjami wcześniejszych działań ”
Eksperci podkreślają, że dotychczasowy model naliczania kosztów mógł w praktyce zawyżać rzeczywiste koszty kredytu i utrudniać konsumentom porównywanie ofert bankowych.
Co zmienia wyrok TSUE dla kredytobiorców?
Orzeczenie TSUE nie unieważnia automatycznie umów kredytowych, jednak może mieć istotne znaczenie dla toczących się i przyszłych sporów sądowych. Każda sprawa będzie oceniana indywidualnie przez sądy krajowe.
Wyrok może również wzmocnić pozycję konsumentów w kontekście dochodzenia roszczeń, szczególnie w przypadkach nieprawidłowego naliczania kosztów kredytu.
Sankcja kredytu darmowego i możliwe skutki
W szerszej perspektywie orzeczenie może prowadzić do częstszego stosowania sankcji kredytu darmowego, która pozwala konsumentowi spłacić wyłącznie pożyczony kapitał – bez odsetek i dodatkowych opłat, jeśli umowa zawiera określone naruszenia.
Dla sektora bankowego oznacza to konieczność weryfikacji wzorców umownych i potencjalne ryzyko dużej liczby pozwów. Dla kredytobiorców natomiast – możliwość odzyskania części kosztów kredytu i podważania niektórych zapisów umownych.
Źródło: https://dorzeczy.pl/ekonomia/877333/przelomowy-wyrok-tsue-moze-kosztowac-banki-miliardy.html
