Sankcji kredytu darmowego podlegają wyłącznie kredyty konsumenckie, czyli takie, które spełniają kryteria określone w ustawie o kredycie konsumenckim. Nie każdy kredyt bankowy ani każda pożyczka może zostać objęta tym mechanizmem. Kluczowe znaczenie ma status kredytobiorcy, cel umowy oraz jej wartość. Jak więc ustalić, czy dana umowa mieści się w zakresie sankcji kredytu darmowego?
Czy każdy kredyt udzielony osobie fizycznej podlega sankcji?
Nie, musi to być kredyt konsumencki w rozumieniu ustawy.
Sankcja kredytu darmowego znajduje zastosowanie wyłącznie do umów objętych ustawą o kredycie konsumenckim. Oznacza to, że kredyt musi zostać udzielony konsumentowi, czyli osobie fizycznej działającej w celu niezwiązanym bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową.
Jeżeli kredyt został zaciągnięty na potrzeby działalności gospodarczej, nawet przez osobę fizyczną, nie będzie objęty sankcją kredytu darmowego.
Czy znaczenie ma wysokość kredytu?
Tak, obowiązuje ustawowy limit kwotowy.
Sankcja kredytu darmowego dotyczy kredytów, których wartość nie przekracza 255 550 zł (lub równowartości tej kwoty w walucie obcej). Jeżeli kwota zobowiązania jest wyższa, umowa co do zasady nie podlega ustawie o kredycie konsumenckim, a tym samym nie może być objęta sankcją.
W praktyce większość kredytów gotówkowych oraz wiele pożyczek ratalnych mieści się w tym limicie.
Jakie rodzaje kredytów mogą podlegać sankcji?
Decyduje konstrukcja umowy, a nie jej nazwa.
Sankcji kredytu darmowego mogą podlegać m.in.:
- kredyty gotówkowe,
- pożyczki ratalne,
- kredyty samochodowe zawarte na cele prywatne,
- pożyczki udzielane przez instytucje pozabankowe.
Nie ma znaczenia, czy kredytu udzielił bank czy firma pożyczkowa. Istotne jest, czy umowa spełnia definicję kredytu konsumenckiego.
Czy kredyt konsolidacyjny podlega sankcji kredytu darmowego?
To zależy od jego charakteru i celu zawarcia umowy.
Kredyt konsolidacyjny może podlegać sankcji kredytu darmowego, jeżeli został zawarty przez konsumenta na cele prywatne i mieści się w ustawowym limicie kwotowym. Sam fakt, że kredyt służy spłacie innych zobowiązań, nie wyłącza jego kwalifikacji jako kredytu konsumenckiego.
Jeżeli konsolidacja dotyczy wyłącznie zobowiązań prywatnych (np. kredytów gotówkowych, pożyczek ratalnych), umowa co do zasady podlega ustawie o kredycie konsumenckim. W takiej sytuacji w razie naruszenia obowiązków informacyjnych, np. w zakresie RRSO czy całkowitego kosztu kredytu możliwe jest zastosowanie sankcji kredytu darmowego.
Jaki jest termin na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego?
To zależy od tego, czy umowa została już wykonana.
Jeżeli kredyt konsumencki jest nadal spłacany, konsument może skorzystać z sankcji kredytu darmowego w dowolnym momencie trwania umowy. Ustawa nie przewiduje ograniczenia czasowego w okresie jej wykonywania.
Jeżeli natomiast umowa została już wykonana, oświadczenie o skorzystaniu z sankcji musi zostać złożone w ciągu jednego roku od dnia wykonania umowy. Zgodnie z przeważającym stanowiskiem orzecznictwa za moment wykonania umowy uznaje się dzień spłaty ostatniej raty kredytu. Po upływie tego terminu uprawnienie do skorzystania z sankcji wygasa.
Czy sankcja dotyczy kredytów już spłaconych?
Tak, ale w ograniczonym czasie.
Sankcja może zostać zastosowana także po wykonaniu umowy, o ile konsument złoży oświadczenie w ciągu jednego roku od dnia wykonania umowy. Zgodnie z przeważającym stanowiskiem orzecznictwa momentem tym jest dzień spłaty ostatniej raty.
Po upływie rocznego terminu uprawnienie wygasa.
Podsumowanie – jakie kredyty obejmuje sankcja kredytu darmowego?
Wyłącznie kredyty konsumenckie mieszczące się w ustawowym limicie i zawarte na cele prywatne.
Sankcja kredytu darmowego obejmuje szeroką kategorię kredytów i pożyczek, pod warunkiem że spełniają one definicję kredytu konsumenckiego. Nie ma znaczenia nazwa produktu ani to, czy kredytu udzielił bank czy instytucja pozabankowa. Decydujące jest to, czy umowa podlega ustawie o kredycie konsumenckim oraz czy zawiera naruszenia obowiązków informacyjnych przewidzianych w tej ustawie.
Czy kredyt na działalność gospodarczą podlega sankcji?
Nie, ponieważ nie jest kredytem konsumenckim.
Czy wysoka prowizja oznacza automatycznie sankcję?
Nie. Znaczenie ma naruszenie ustawy, a nie sama wysokość kosztów.
