Wiele osób, które spłaciły kredyt gotówkowy kilka lat temu, jest przekonanych, że ich sprawa definitywnie się zakończyła. Tymczasem wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 sprawił, że tysiące kredytobiorców ponownie zaczęło analizować swoje umowy kredytowe.
Czy całkowita spłata kredytu oznacza utratę możliwości dochodzenia roszczeń wobec banku? Niekoniecznie. W wielu przypadkach zakończenie umowy nie zamyka drogi do dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Czego dotyczył wyrok TSUE C-744/24?
Sprawa rozpoznawana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczyła umowy kredytu konsumenckiego, w której część finansowanej kwoty została przeznaczona na zapłatę składki ubezpieczeniowej. Ubezpieczenie zostało określone w umowie jako dobrowolne, jednak bank naliczał odsetki zarówno od kwoty faktycznie oddanej do dyspozycji kredytobiorcy, jak i od kwoty przeznaczonej na pokrycie składki.
TSUE uznał, że bank nie może naliczać odsetek od środków przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z kredytem, jeżeli kwoty te nie zostały faktycznie wypłacone konsumentowi.
Jakie znaczenie ma wyrok TSUE C-744/24 dla innych kosztów kredytu?
Oznacza to, że do całkowitej kwoty kredytu nie powinny być zaliczane kwoty przeznaczone na zapłatę kosztów wynikających z umowy, takich jak prowizja, składka ubezpieczeniowa oraz inne opłaty, które konsument jest zobowiązany ponieść. Oprocentowanie kredytu może być natomiast naliczane od środków rzeczywiście oddanych do dyspozycji kredytobiorcy.
Chociaż stan faktyczny sprawy C-744/24 dotyczył składki ubezpieczeniowej, wnioski wynikające z wyroku mają szerszy charakter. TSUE odniósł się bowiem nie tylko do kosztów ubezpieczenia, lecz do wszystkich kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z kredytem, które nie zostały faktycznie wypłacone konsumentowi. W zależności od konstrukcji konkretnej umowy może więc chodzić również o prowizję, opłatę przygotowawczą albo inne koszty okołokredytowe finansowane przez bank.
Czy wyrok dotyczy także spłaconych kredytów?
Wyrok TSUE C-744/24 może mieć znaczenie również dla osób, które całkowicie spłaciły swój kredyt gotówkowy. Zakończenie umowy nie oznacza automatycznie, że bank prawidłowo naliczył i pobrał wszystkie należności.
Jeżeli bank pobierał odsetki od składki ubezpieczeniowej, prowizji lub innych kosztów okołokredytowych, które nie zostały faktycznie przekazane kredytobiorcy, warto przeanalizować umowę oraz historię spłat.
Czy po spłacie kredytu nadal można skorzystać z sankcji kredytu darmowego?
To zagadnienie często budzi wątpliwości. Sankcja kredytu darmowego została uregulowana w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Zgodnie z tym przepisem konsument może złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w terminie roku od dnia wykonania umowy.
W przeważającym orzecznictwie przyjmuje się, że przez wykonanie umowy kredytu należy rozumieć jej całkowite rozliczenie, a więc najczęściej dzień spłaty ostatniej raty kredytu. Oznacza to, że konsument co do zasady ma rok od całkowitej spłaty zobowiązania na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.
Jeżeli od spłaty kredytu upłynął już ponad rok, możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego może być wyłączona z uwagi na upływ ustawowego terminu. Nie oznacza to jednak, że konsument automatycznie traci możliwość dochodzenia wobec banku innych roszczeń.
Jakie roszczenia przysługują po upływie terminu na sankcję kredytu darmowego?
Wyrok TSUE w sprawie C-744/24 zwrócił uwagę na odrębny problem – pobieranie przez bank odsetek od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z kredytem, które nie zostały faktycznie oddane do dyspozycji kredytobiorcy. Dotyczy to nie tylko składki ubezpieczeniowej, która była przedmiotem sprawy rozpoznawanej przez Trybunał, lecz również innych kosztów okołokredytowych, takich jak prowizja czy opłata przygotowawcza.
Dlatego także po upływie terminu na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego konsument może rozważyć wystąpienie do banku z roszczeniem o zwrot odsetek naliczonych i pobranych od prowizji, składki ubezpieczeniowej lub innych kosztów kredytu. Takie żądanie ma jednak inną podstawę prawną niż sankcja kredytu darmowego.
Dlaczego warto przeanalizować także dawno zakończoną umowę kredytu konsumenckiego?
Przez wiele lat osoby, które spłaciły kredyt, często wychodziły z założenia, że nie mają już żadnych praw wobec banku. Wyrok TSUE C-744/24 pokazuje jednak, że wykonanie umowy i upływ rocznego terminu na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego, nie zawsze oznacza definitywne zakończenie wszystkich możliwych roszczeń.
Jeżeli bank naliczał odsetki od prowizji lub innych kosztów kredytu, warto sprawdzić, czy sposób skonstruowania umowy był zgodny z przepisami krajowymi oraz prawem Unii Europejskiej. Analiza dokumentów pozwala ustalić, czy w konkretnej sprawie istnieją podstawy do dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń lub innych roszczeń wobec banku.
Jakie znaczenia ma Wyrok TSUE C-744/24?
Wyrok TSUE C-744/24 ma znaczenie nie tylko dla osób, które nadal spłacają kredyt. Również kredytobiorcy, którzy zakończyli spłatę wiele lat temu, mogą mieć podstawy do ponownego przeanalizowania swojej umowy.
Sam fakt całkowitej spłaty kredytu ponad rok temu nie przekreśla możliwości dochodzenia roszczeń. Kluczowe znaczenie ma jednak treść umowy, sposób naliczania odsetek oraz indywidualna ocena prawna konkretnej sprawy.
Czy wyrok TSUE C-744/24 dotyczy wyłącznie składki ubezpieczeniowej?
Nie. Chociaż stan faktyczny sprawy dotyczył składki ubezpieczeniowej, Trybunał odniósł się szerzej do kosztów związanych z kredytem. Z uzasadnienia wyroku wynika, że oprocentowaniem nie powinny być obejmowane kwoty przeznaczone na pokrycie kosztów kredytu, które nie zostały faktycznie oddane do dyspozycji konsumenta.
Jak sprawdzić, czy mój kredyt obejmował skredytowane koszty?
Najlepiej porównać kwotę faktycznie wypłaconą z całkowitą kwotą kredytu wskazaną w umowie. Jeżeli bank doliczył prowizję lub inne koszty do kwoty kredytu i naliczał od nich odsetki konsument może skorzystać z sankcji kredytu darmowego lub świadczenia nienależnego.
